Beta HCG testi biz kadın doğumcuların klinik pratikte belki de en çok kullandığı testlerden biridir. Hamileliğin kesin teşhisi ve sağlıklı hamilelik olup olmadığını anlamak için yaptığımız Beta HCG testi ile merak ettiğiniz tüm soruları bu yazımda cevapladım.

Beta HCG Hormonu Nedir?

Beta HCG hormonu human koryonik gonadotropin (HCG) ailesinden bir hormondur. HCG hormonunun Alfa ve Beta HCG olmak üzere 2 alt ünitesi vardır. Gebelikte yükselen hormon Beta HCG alt ünitesidir. Bu yüzden Beta HCG hormonuna gebelik hormonu da denir.

Beta HCG gebeliğin erken teşhisinde ve sağlıklı bir gebelik olup olmadığını anlamak için kullanılan çok önemli bir testtir. Erken embriyo gelişimi ve plasenta gelişimi sürecinde trofoblastlardan salgılanır ve değeri giderek artar.

BHCG hormonu düşüğü engelleyen korpus luteumun devamlılığını sağlamasına yardımcı olur. Beta HCG aynı zamanda anjiogenik faktördür; plasentanın ve rahimin gelişmesini sağlar.

BHCG Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Beta HCG testi genellikle adet gecikmesi olduğunda yapılır. Adet gecikmesi olmadan yapıldığı durumlarda yanlış negatif sonuçlar olabilir. Çünkü kanda Beta HCG hormonu ilişkinin üzerinden 1 hafta geçmeden yükselmez. Bu nedenle gebelik şüpheniz varsa ve kanda gebelik testi yaptıracaksınız şüpheli ilişkinin üzerinden 1 hafta geçmeden test yaptırmayın. Gebe olsanız bile test negatif çıkacaktır.

Beta HCG Hormonu En Az Kaç Olmalıdır?

Hamile iseniz Beta HCG testi >10 mıu/ml çıkar. Eğer BHCG testi 5-10 mıu/ml çıkarsa sonuç şüphelidir ve 2 gün sonra testi tekrarlamanız gerekir. Gebelik varsa BHCG hormonu yükselecektir. Eğer kanda hamilelik testi <5mıu/ml ise hamile değilsiniz anlamına gelir.

Beklenen adet tarihinde ise Beta HCG değeri yaklaşık 100 mıu/ml çıkar. Ancak yumurtlama geç olduysa yani geç döllenme varsa Beta HCG değeri daha düşük çıkacaktır.

Gebelik Haftalarına Göre BHCG Ne Kadar Olmalı?

Gebelik haftalarına göre Beta HCG değeri değişir. Gebeliğin 10. Haftasına kadar Beta HCG giderek yükselir ve 10000 mıu/ml değerlerine ulaşır. 10. Haftadan sonra BHCG değeri daha da yükselmez ve 10000 mıu/ml seviyesinde seyreder.

Beklenen adet tarihinde gebelik yaklaşık 4 haftadır. Çünkü obstetri pratiğinde gebelik haftası son adet tarihine göre hesaplanır. Yani adetin 1. Günü bir kadın hamile kalmış kabul edilir. Normal şartlarda hiçbir kadın adetli iken gebe kalamaz ama gebelik haftasını standardize edebilmek için hesaplamalar bu şekilde yapılır.

Yani 4 haftalık gebelikte Beta HCG değeri yaklaşık 100 mıu/ml olmalıdır. İki günde bir Beta HCG ikiye katlanarak artar. Gebelik ultrasonda görüldükten sonra gebeliği Beta HCG değeri ile takip etmek doğru değildir. Bundan sonrası hamilelik ultrason ölçümleri ile takip edilmelidir.

Hangi Beta HCG Değerlerinde Gebelik Ultrasonla Görülür?

Kanda Beta HCG 1000 mıu/ml ve üzerindeyse vajinal ultrasonla (alttan ultrason) gebelik görülür. Tabi burada ultrasonun rezolüsyonu da önemlidir. Rezolüsyonu yüksek ultrasonlarda 1000 mıu/ml den daha düşük değerlerde de gebelik görülebilir. Ancak 700 mıu/ml’in altındaki değerlerde en iyi ultrasonda bile gebelik kesesi görülemez.

Transabdominal yani karından ultrasonla gebeliğin gözükebilmesi için Beta HCG değerlerinin 6000 mıu/ml civarında olması gerekir. BHCG hormonu bu değerlerde ama hala rahimde gebelik kesesi ultrasonla görülemiyorsa dış gebelik şüphesi gündeme gelir.

1 Haftalık Gebelikte BHCG Değeri Kaç Olmalı?

Gebelik haftası son adet tarihine göre hesaplandığı için 1 haftalık gebelikte kanda gebelik testi negatif çıkacaktır. Kanda Beta HCG en erken gebeliğin 3. Haftasında veya ilişkiden 1 hafta sonra yükselmeye başlayacaktır. 1 haftalık gebelikte BHCG <5 mıu/ml olacaktır.

Beta HCG Testi Nasıl Yapılır?

Beta HCG testi kan alınarak yapılır. Kan için aç veya tok olmaya gerek yoktur. Beta HCG değeri açlık veya tokluktan etkilenmez. Alınan kanda Beta HCG hormonuna özel kitler kullanılarak bakılır.

Beta HCG değerinin doğruluk oranı %100’dür. Ancak laboratuvarlar arasında ufak farklılıklar olabilir. Bu nedenle yakın takip gereken hastalarda testin aynı laboratuvarda yapılması ve sonuçların buna göre kıyaslanması büyük önem arz eder.

Beta HCG Günde Ne Kadar Artar?

Beta HCG 2 günde bir ikiye katlanarak artar. Ancak yapılan bilimsel çalışmalarda iki günde bir en az %66’lık artışın olması sağlıklı bir gebeliğin göstergesi olarak kabul edilir. Eğer 2 günde ikiye katlanma olmuyorsa olası 2 tanı vardır.

  • Dış gebelik
  • Sağlıksız intrauterin gebelik

İkiz Gebelikte BHCG Değerleri Nasıl Olur?

İkiz gebelikte daha fazla trofoblast olduğu için Beta HCG değerleri daha yüksek olur. Ancak bunun için belirlenmiş bir referans değeri yoktur. Beklenen adet tarihinde Beta HCG 100 mıu/ml den çok daha yüksekse veya iki günde 2 katından daha fazla artış varsa ikiz gebelik ihtimali düşünülebilir. İkiz gebelik olup olmadığı esas ultrasonla belli olur.

Gebelik Haftasına Göre Beta HCG Hesaplama

Gebelik haftasına göre Beta HCG hesaplaması çoğunlukla doğruyu göstermez. Gebelik haftasını hesaplamanın esas yolu son adet tarihi veya ultrasondur. Eğer kanda Beta HCG değeri 10 un üzerinde çıktıysa hamilelik var anlamına gelir. 2 günde bir BHCG testi yapılarak gebeliğin sağlıklı olmadığı anlaşılır.

Beta HCG yaklaşık 1000 mıu/ml olduğunda alttan ultrasonda hamilelik görülür. Bu BHCG değerinde ise hamilelik yaklaşık 4 -5 haftalıktır.

Hangi Faktörler BHCG Değerini Değiştirebilir?

Beta HCG değerini değiştirebilen faktörler şunlardır:

Yumurtalığın sex kord stromal tümörleri özellikle de granülosa hücreli tümörde hasta hamile olmasa bile Bhcg yüksek olur. Bu da yanlışlıkla hastanın hamile olduğunu düşündürebilir. Ancak ultrason yapıldığında yumurtalıkta kitle görülecektir. Ayrıca 2 gün ara ile BHCG takibi yapıldığında BHCG in yükselmediği aynı seviyelerde seyrettiği görülecektir.

Çoğul gebelik ve mol gebelikte Beta HCG beklenenden daha yüksek çıkar. Ancak mol gebelikte hamilelik hormonu çok çok yüksek olacaktır. Çünkü mol gebelikte çoğul gebelikten daha çok trofoblast vardır.

Dış Gebelikte BHCG Değerleri Nasıl Olur?

Dış gebelikte BHCG değerleri 2 günde bir ikiye katlanmaz. Ya da Beta HCG >1000 mıu/ml olmasına rağmen rahim içinde gebelik kesesi ultrasonla görülmez. Dış gebelik tanısı konduktan sonra hastaya kürtaj yapılmalı ardından da tedavi için 2 seçenek vardır.

  • Metotreksat ilaç tedavisi
  • Ameliyat

Eğer hastada acil müdahale gerektirecek bir durum yoksa (ağrı, iç kanama vs.) dış gebelik tedavisinde ilk tercih ilaç tedavisidir. İlaç tedavisine yanıt alınamazsa veya hastanın hemodinamisi bozulursa ameliyatla dış gebelik odağının çıkarılması gerekir.

BHCG Hangi Durumlarda Artar, Hangi Durumlarda Azalır?

Beta HCG kanda yüksekse ilk düşünülmesi gereken hamileliktir. Eğer BHCG değeri beklenenden daha fazla artıyorsa çoğul gebelik, mol gebelik akla gelmelidir. Tam tersi BHCG değeri beklenenden daha yavaş yükseliyorsa veya sabit seyrediyorsa dış gebelik ya da sağlıksız gebelik düşünülmelidir.

Eğer düşük olduysa Beta HCG değeri azalmaya başlar ve yaklaşık 14 gün içinde Beta HCG serumda sıfırlanır.

Kaynakça

  1. Maston G.A., Ruvolo M. Chorionic gonadotropin has a recent origin within primates and na evolutionary history of selecion. Mol. Biol. Evol. 2002;19:320–334.
  2. Martin R.D. Scaling of hte mammalian barrier: The maternal energy hypothesis. News. Physiol. Sci. 1996;4:149–154. [Google Scholar]
  3. Fiddes J.C., Goodman H.M. The cdna for the a-subunit of human chorionic gonadotropin suggests evolution of a gene by read through into the 3’ -untranslated region. Nature. 1980;286:684–687
  4. Cole LA (2009). “New discoveries on the biology and detection of human chorionic gonadotropin”. Reprod. Biol. Endocrinol. Cilt 7. s.8
  5. Gregory JJ, Finlay JL (Nisan 1999). “Alpha-fetoprotein and beta-human chorionic gonadotropin: their clinical significance as tumour markers”. Drugs. 57 (4). ss. 463-7. doi:10.2165/00003495-199957040-00001PMID 10235686

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.