Histeroskopi

Rahimin içini net görmek ve yapısal problemleri tedavi etmek için kullanılan histeroskopi ilk defa 1869 yılında 60 yaşında ve menopozda olan bir kadının rahim içindeki polipini almak için kullanılmıştır. Histeroskopi ameliyatı hasta için konforlu olduğu için ve karından yapılan ameliyatlara göre daha kolay olduğu için popüler olmuştur.

Günümüzde kadın hastalıkları ile ilgili birçok hastalığın tedavisinde uygulanan histeroskopi işlemi ile ilgili merak ettiğiniz ” Histeroskopi nedir? Nasıl yapılır? Hangi ameliyatlar histeroskopi ile yapılır? Riskleri nelerdir?” gibi soruların cevabını bu sayfamızda bulabilirsiniz.

Histeroskopi Nedir?

Histeroskopi kamera ile rahim boşluğunun görüntülenmesi işine yarar. Histeroskopi ekipmanları set halindedir. Histeroskopi setinin içinde aşağıdaki aletler bulunur.

  • Ucunda kamera olan histeroskop
  • Işık kaynağı
  • Monitör
  • Makas, forseps, koter gibi aletler

Histeroskopi Çeşitleri

Histeroskopi 2 çeşittir.

  • Tanısal (Diagnostik) histeroskopi
  • Operatif histerokopi

Tanısal histeroskopide rahim iç boşluğuna kamera ile bakılır. Cerrahi işlem yapılmaz. Tanısal histeroskopi muayenehanede ofis histeroskopi denilen yöntemle kolayca yapılabilir.

Operatif histeroskopide ise rahim içindeki patolojiye (miyom, polip, septum vb.) müdahale edilir. Tanısal histerokopide histeroskopun çapı daha küçüktür. Operatif histeroskopide ise histeroskopun çapı daha geniştir. Bu nedenle operatif histerokopi yapılacak olan kadına ameliyata başlamadan rahim ağzı genişletme işlemi (dilatasyon) yapmak gerekir.

Histeroskopi rijid veya flexible histerokoplar ile yapılabilir. Kamera açıları 0-70 derece arasında değişir. Cerrah kaç derecelik kamera ile çalışmaya alıştıysa o kamera açısını tercih etmelidir.

Histeroskopi Ne Zaman Yapılır?

Histeroskopi çoğunlukla adet bitimi yani siklusun proliferatif fazında yapılır. Adet bitimi rahim iç tabakası daha net görülür ve ameliyat daha kolay bir şekilde yapılır.

Adetin sekretuar fazında yani yumurtlama döneminde rahim iç tabakasında katlantılar oluşur. Bu katlantılar yanlışlıkla endometriyal polip olarak yorumlanıp, ameliyat gereksiz yere uzatılabilir ve rahim duvarına gereksiz yere zarar verilebilir. Bu nedenle histeroskopi ameliyatının hemen adet bitimi yapılması tercih edilmelidir.

Histeroskopi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Histeroskopi ameliyatı aşağıdaki basamaklar izlenerek yapılır.

  • Hasta litotomi pozisyonuna alınır. Yani hastaya aynı jinekolojik muayene olur gibi pozisyon verilir.
  • Genital bölge ve çevre alanlar batikonla dezenfekte edilir.
  • Rahim ağzını görmek için vajinaya spekülüm yerleştirilir. Rahim ağzı tenekulum denilen aletle tutularak sabitlenir. Histeroskop ile rahim ağzından girilerek rahim içi boşluğa ulaşılır.
  • Spekulum yerleştirmeden de histeroskopi yapılabilir. Bu yöntemde kamera ile vajinadan girilir ve kamera ile rahim ağzına ulaşılır. Rahim ağzından geçilerek rahim içi boşluğa ulaşılır.
  • Rahim içi boşluğa yani endometrial kaviteye ulaştıktan sonra görüntünün sağlanabilmesi için rahim içi sıvı ile doldurulur. Bu sıvıya distansiyon medyumu adı verilir. Distansiyon medyumu histeroskopi ile yapılacak olan ameliyat çeşidine göre değişir. Eğer elektrokoter kullanılacaksa yani operatif histeroskopi yapılacaksa elektrik iletmeyen medyum kullanılmalıdır. Ofis histeroskopide ise elektro koter kullanılmayacağı için elektrolit içeren sıvılar kullanılabilir.
  • Rahim içi boşluk distansiyon medyumu ile doldurulduktan sonra rahim duvarları, her iki tüpün ostiumları (tüplerin rahime birleşme noktası) kamera ile incelenir.
  • Rahim içinde herhangi bir sorun yoksa histeroskopi işlemine son verilir. Bu durumda bu ameliyata tanısal histeroskopi adı verilir.
  • Eğer rahim içinde miyom, polip veya septum (rahimde perde) varsa bu patolojilerin düzeltilmesi için operatif histeroskopiye geçilir.
  • Operatif histerokopide önce rahim ağzı bujiler ile 10 mm e kadar genişletilir (dilate edilir). Ancak bu şekilde operatif histerokop rahim ağzından geçebilir.
  • Rahim içi boşluğa ulaştıktan sonra problem ne ise tedavi edilir. Yani miyom, polip varsa elektrokoter yardımı ile veya makasla kesilerek çıkarılır. Rahimde perde varsa perde kesilerek normal rahim içi anatomi sağlanır.
  • Histeroskopi sonrası kanama kontrolü sağlanarak işleme son verilir.

Histeroskopi Ameliyatında Anestezi Yöntemleri

Histeroskopi ameliyatında anestezi yöntemi histeroskopinin çeşidine göre değişir. Ofis histeroskopide anesteziye gerek yoktur. Ofis histeroskopide hasta ağrı, acı hissetmez ama operatif histeroskopide anestezi gerekir. Çünkü operatif histereskopide rahim ağzının genişletilmesi gerekir. Rahim ağzı genişletme işlemi de ağrılı bir işlemdir.

Operatif histeroskopi için 2 tip anestezik yöntem vardır.

  • Genel anestezi
  • Regionel anestezi (spinal veya epidural)

Hangi anestezinin seçileceğine hastanın özelliklerine ve yapılacak ameliyata göre karar verilir. Operatif histeroskopide çoğunlukla genel anestezi yani uyuyarak ameliyat yapılır.

Histeroskopi Ameliyatı Kimlere Yapılır?

Histerokopi ameliyatı rahim içinde yer kaplayan lezyonu olanlara veya kayıp spirali (RİA) olanlara yapılır. En sık histeroskopi ameliyat nedenleri şunlardır:

Histeroskopi ile Yapılan Ameliyatlar

Histeroskopi ile yapılan ameliyatlar arasında en sık rahim polipleri vardır. Polip ameliyatında polip rahime tutunduğu yerden yani sapından kesilerek alınır ve patolojiye gönderilir.

Histeroskopi ile yapılan diğer bir ameliyat ise miyomun alınmasıdır (miyomektomi). Ancak tüm miyomlar histeroskopi ile alınamaz. Submukoz denilen rahim içine doğru büyümüş olan miyomlar histeroskopi ile alınabilir.

Eğer miyom hem submukoz hem de intra mural ise yani rahim kas dokusuna yerleşmiş bir miyom varsa, intramural komponentinin toplam miyom boyutunun %50’den azını oluşturması gerekir. Eğer miyomun intramural komponenti >%50 ise kapalı (laparoskopi) veya açık yöntemle miyomektomi yapılması gerekir.

Rahim duvarı kalınlaşması, postmenopozal kanama, tedaviye dirençli uterin kanamalarda da histeroskopi sıklıkla uygulanmaktadır. Bu kadın hastalıklarında önce tanısal histeroskopi yapılır. Eğer polip veya miyom saptanırsa bu kitleleri çıkarmak için operatif histeroskopi yapılır. Hiçbir problem saptanamaz ise uterin ablasyon denilen yöntemle rahim duvarı belli bölgelerden yakılır. Böylece aşırı adet kanaması problemi ortadan kaldırılmış olur.

Ayrıca histeroskopi sırasında rahim kanseri olup olmadığını anlamak için şüpheli alanlardan biyopsi alınarak patolojiye gönderilmelidir. Bu şekilde rahim kanseri ekarte edilebilir.

Histeroskopi ile yapılan diğer bir ameliyat ise rahimde perde olması durumudur. Rahimde perde tanısı ilaçlı rahim filmi (HSG) ile konur. HSG de rahim perdesi saptanırsa histeroskopi ile perde kesilerek yeterli genişlikte rahim içi boşluk oluşturulmaya çalışılır. Çünkü rahimde perde düşük, erken doğum gibi hamilelik ile ilgili problemlere yol açar.

İpi kopmuş spiralin çıkarılmasında da histeroskopi sıkça kullanılır. Kayıp RİA muayenehane şartlarında ofis histeroskopi ile kolaylıkla çıkarılabilir. Kayıp RİA için operatif histeroskopiye gerek yoktur, tanısal histeroskopi yeterli olacaktır.

Tüp bebek tedavisi öncesi veya tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında da tanısal histeroskopi sıklıkla uygulanmaktadır. Burada amaç rahim içi boşlukta bebeğin tutunmasına engel problem olup olmadığından emin olmak, problem varsa tedavi etmektir.

Ayrıca yapılan çalışmalar göstermiştir ki endometriyumda travma yaratmak (rahim duvarına çentik atmak) tüp bebek başarısını yani bebeğin tutunma şansını artırmaktadır.

Kız çocuklarında tekrarlayan veya tedaviye yanıt vermeyen vajinal akıntı şikayetinin nedenlerinden biri de vajinada yabancı cisim, sıklıkla da peçete, tuvalet kağıdı olmasıdır. Vajindan yabancı cisim olup olmadığını anlamanın yolu da kamera ile vajinayı incelemektir. Tanısal histeroskopi bu amaçla kullanılabilir.

Histeroskopi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Histeroskopi ameliyatının riskleri şunlardır.

  • Rahmin delinmesi (uterin ruptür)
  • Sıvı yüklenmesi (TUR Sendromu)
  • Kanama
  • Emboli
  • Enfeksiyon
  • Anesteziye bağlı riskler

Rahim Delinmesi

Histeroskopi ameliyatının en sık görülen riski ameliyat sırasında rahmin delinmesidir. Rahim delinmesi histeroskopinin başında rahim içine girerken de oluşabilir. Ya da işlem sırasında örneğin miyom çıkarılırken veya rahim perdesi alınırken olabilir.

Histeroskopide rahim ağzından geçilirken çok dikkatli davranılmalı, gerekirse ameliyattan 2 saat önce rahim ağzını açıcı ilaç (cytotec) verilerek rahim ağzından geçiş kolaylaştırılmalıdır. Miyom veya rahim perdesi alınırken kas tabakasına ulaşıldığında daha ileriye gidilmemelidir.

Rahmin kas tabakasına ulaşıldığı ise kanamanın artışı ile anlaşılır. Histeroskopi sırasında kanama artıyorsa daha fazla zorlanmamalı, işleme son verilmelidir.

Histeroskopide rahim delinmesinden şüphelenilmesi durumunda laparoskopi ile ruptür olup olmadığı kontrol edilmeli, ruptür varsa ruptür yeri onarılmalı ve kanama durdurulmalıdır.

Sıvı Yüklenmesi (TUR Sendromu)

Histeroskopide rahim kavitesini genişletmek için kullanılan sıvı vücut tarafından emilirse sıvı elektrolit dengesini bozabilir. Bu komplikasyona TUR sendromu da denir. Sıvı yüklenmesi olmaması için histeroskopide giren ve çıkan sıvı sürekli kontrol edilmelidir. Isotonik solüsyonlarla sıvı açığı 2500 cc, hipotonik solüsyonlarla sıvı açığı 1000 cc den fazla olduğunda işleme son verilmelidir.

Eğer hastada kalp akciğer problemi varsa sıvı açığı daha az olsa bile işleme son verilmelidir. Sıvı yüklenmesi olması durumunda sıvı elektrolit dengesini fizyolojik hale getirmek için uygun serumlarla tedavi yapılması gerekir.

Sıvı yüklenmesine bağlı aşağıdaki riskler oluşur:

  • Hiponatremi (Sodyum eksikliği)
  • Beyin ödemi
  • Bulantı kusma
  • Baş ağrısı
  • Bilinç kaybı
  • Ölüm

Emboli

Histeroskopide emboli yani inme çok nadir görülen bir komplikasyondur. Emboli distansiyon medyumu olarak CO2 gazı kullanıldığında görülebilir. Distansiyon medyumu olarak sıvı kullanıldığında emboli riski çok çok düşüktür.

Pratikte distansiyon medyumu olarak CO2 gazı kullanılmadığı için bu riskin görülme riski son zamanlarda çok azalmıştır.

Kanama

Histeroskopide kanama olması sık görülen risklerden biridir. Özellikle histeroskopik miyom alınması sırasında kanama sık görülmektedir. Kanama olması miyom klivajından çıkıldığını ve rahim kas tabakasında olunduğunu da gösteren bir belirteçtir. Çünkü miyom klivajı doğruysa çok kanama olmaz. Bu açıdan da doktorun dikkatli olması gerekir.

Kanama olması durumunda koter ile kanama durdurulmalıdır. Eğer kanama kontrolüne rağmen kanama durmuyorsa rahim kavitesine foley sonda balonu yerleştirilip, şişirilerek kanama durdurulabilir.

Bakirelerde Histeroskopi

Bakirelere de histeroskopi yapılabilir. Ofis histeroskopi denilen yöntemde histeroskopun çapı 3 mm dir. Kızlık zarının ortasındaki açıklık da çoğunlukla 3 mm den büyüktür. Bu nedenle bakire bir kıza, kızlık zarına zarar vermeden yani bekareti bozulmadan ofis histerokopi yapılabilir.

Tabi ki bakirelerde kızlık zarına zarar vermek için ekstra özen ve dikkat verilerek histeroskopi ameliyatı yapılmalıdır.

Histeroskopi Fiyatları Ne Kadar?

Histeroskopi fiyatları yapılacak ameliyatın çeşidine göre değişir. Tanısal histeroskopi fiyatı operatif histeroskopiden daha düşüktür. Operatif histerokopi fiyatları ameliyatın zorluk derecesine göre değişir.

Örneğin polip için yapılan histeroskopi ameliyat ücreti, miyom için yapılan ameliyat fiyatlarından daha düşüktür. Veya miyomun boyutu, sayısı da histeroskopi fiyatlarını etkiler. Rahimde perde için yapılan histeroskopi ameliyat fiyatı polip ameliyat fiyatından yüksek, tek ve küçük bir miyom ameliyat fiyatından daha düşük olacaktır.

Ancak rahimden perde alınmasının fiyatını perdenin büyüklüğü de etkiler. Küçük bir perdenin histeroskopi ile alınması daha kolay olduğu için ameliyat fiyatı büyük bir perdenin alınmasından daha ucuz olacaktır.

Histeroskopi Ankara da Hangi Hastanelerde Yapılır?

Ankara da histeroskopi ameliyatı devlet hastaneleri ve özel hastanelerde yapılabilmektedir. Ancak bu ameliyatların yapılabilmesi için uygun cihaz ve ekipmanların hastanede olması gerekir. Ekipmanlar dışında histeroskopi doktorunun da bu konuda tecrübesi olması gerekir.

Kaliteli cihaz, ekipmanlar ve tecrübeli doktor ile histeroskopi riski en aza indirgenebilir.

Histeroskopi İşlemi Ne Kadar Sürer?

Histeroskopi ameliyat süresi yapılacak olan operasyona göre değişir. Tanısal histeroskopi 10 dakika kadar kısa sürerken, operatif histeroskopi daha uzun sürer. Operatif histerokopinin ne için yapıldığı da ameliyat süresini etkiler.

Örneğin polip ameliyatı veya küçük submukoz miyom ameliyatı yaklaşık 30 dakika sürerken, büyük miyom ameliyatları 1 saat kadar uzun da sürebilir.

Histeroskopi ameliyat süresi çok uzun olduğunda sıvı yüklenmesi riski arttığı için ameliyatın mümkünse 1 saati de geçmemesi gerekir.

Histeroskopi Acı Verir mi?

Histeroskopi ameliyatında ağrı acı olmaz. Tanısal histerokopide anesteziye gerek yoktur. Ama operatif histeroskopi spinal, epidural veya genel anestezi ile uyuyarak yapıldığı için hasta kesinlikle ağrı hissetmez. Histeroskopi sonrası da ciddi bir ağrı beklenmez. Ağrı olsa bile analjezikler ile sorun çözülebilir.

Histeroskopi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Histeroskopi sonrası dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

  • Histeroskopi yaptıranlar ameliyat sonrası ayakta duş şeklinde banyo yapılabilir ancak, oturarak banyo, havuz, hamam gibi aktivitelerden 2 hafta uzak durmak gerekir.
  • Ameliyat sonrası adet gibi veya daha az lekelenme şeklinde kanama olabilir, normaldir. Ancak adetten daha fazla olan kanama olması durumunda doktorunuzu aramalısınız.
  • Ameliyat sonrası 2 hafta cinsel ilişkiye girilmemelidir. 2 haftadan sonra cinsel birliktelik olabilir.
  • Histeroskopi sonrası yazılan ilaçların düzenli kullanılması gerekir.
  • Histeroskopi sonrası doktorunuzun söylediği tarihte kontrole gitmelisiniz.
  • Ameliyat sonrası aşırı ağrı, acı, sancı beklenmez. Eğer ağrınız olursa ağızdan doktorunuzun yazdığı ağrı kesicileri kullanabilirsiniz. Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen ağrı, sancı olması durumunda mutlaka doktorunuza haber verin.

Histeroskopi Ameliyatında Hastanede Kalınır mı?

Histeroskopi ameliyatı hastanede yapılır ancak hastanede kalmaya gerek yoktur. Eğer ameliyatta her hangi bir riskle karşılaşılmadıysa ameliyat sonrası 2-3 saat dinlendikten sonra taburcu olabilirsiniz ve hemen normal hayatınıza dönebilirsiniz.

Histeroskopi ameliyatı sonrası iyileşme süreci diğer ameliyatlar gibi değildir. Her hangi bir kesi vs yapılmadığı için günlük hayata dönüş çok çabuk olur. Dikiş atılmadığı için dikişlerin alınmasına gerek yoktur.

Eğer histeroskopi ameliyatında bir risk ile karşılaşıldıysa veya kanama riski olan bir ameliyat yapıldıysa 1 gece hastanede kalmanız gerekebilir. Buna histeroskopi ameliyatını yapan doktorunuz karar verecektir.

Histeroskopi Sonrası Tüp Bebek Ne Zaman Yapılır?

Histeroskopi ameliyatı sonrası tüp bebek tedavisinin ne zaman yapılacağına hangi ameliyatın yapıldığına göre karar verilir. Eğer başarısız tüp bebek tedavisi nedeniyle tanısal amaçlı histeroskopi yapıldıysa, histeroskopi sırasında rahime çentik atılır ve ertesi ay tüp bebek tedavisine başlanabilir.

Histeroskopik miyom veya polip ameliyatı sonrası ertesi ay ultrasonla kontrol yapılır. Onu takip eden ay tüp bebek tedavisine başlanabilir.

Histereskopi Sonrası Adet Ne Zaman Olur?

Histeroskopi sonrası adet normal olması gereken tarihte olur. Ancak histeroskopi sonrası olan kanamalar hasta tarafından regl olarak düşünülebilir ve adet döngüsünün buna göre olacağı fikri oluşur. Bu doğru değildir. Histeroskopi sonrası adet düzeni çoğunlukla değişmez ama bazı hastalarda erken veya geç adet olabilir.

Histeroskopi Olmanın Zararı Var mı?

Histeroskopi ameliyatı doğru teknikle yapıldığında zararı çok azdır veya yoktur. Ancak kanama, rahim delinmesi, sıvı yüklenmesi gibi zararları vardır. Ancak dikkatli davranıldığında bu riskler en aza indirgenebilir.

Histeroskopi Ameliyatı Sonrası Ne Zaman Hamile Kalınır?

Histeroskopi ameliyatı sonrası ertesi ay hamile kalınabilir. Ancak rahimde yapışıklık nedeniyle yapılan histeroskopi sonrası hemen gebe kalmamak gerekir. Histeroskopi sonrası ne zaman hamile kalabileceğinize ameliyatınızı yapan doktor en doğru şekilde karar verecektir.

Histeroskopi ameliyatı Ankara da Prof. Dr. Deniz Ulaş tarafından anlaşmalı özel hastanelerde son teknoloji kullanılarak yapılmaktadır. Ankara histeroskopi ameliyat fiyatları hakkında ayrıntılı bilgi için 0505 9819919 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Referanslar

  1. Chapa HO, Venegas G. Vaginoscopy compared to traditional hysteroscopy for hysteroscopic sterilization. A randomized trial. J Reprod Med. 2015 Jan-Feb;60(1-2):43-7.
  2. Di Spiezio Sardo A, Mazzon I, Bramante S, Bettocchi S, Bifulco G, Guida M, Nappi C. Hysteroscopic myomectomy: a comprehensive review of surgical techniques. Hum Reprod Update. 2008 Mar-Apr;14(2):101-19.
  3. ACOG Technology Assessment No. 13: Hysteroscopy. Obstet Gynecol. 2018 May;131(5):1. [PubMed]
  4. Sharma M, Taylor A, di Spiezio Sardo A, Buck L, Mastrogamvrakis G, Kosmas I, Tsirkas P, Magos A. Outpatient hysteroscopy: traditional versus the ‘no-touch’ technique. BJOG. 2005 Jul;112(7):963-7. [PubMed]
  5. Sanders AP, Fluker MR, Sanders BH. Saline Hysteroscopy for Removal of Retained Intrauterine Contraceptive Devices in Early Pregnancy. J Obstet Gynaecol Can. 2016 Dec;38(12):1114-1119.