Polikistik Over Sendromu

Kadınlarda en sık adet düzensizliği ve kısırlık (infertilite) nedenlerinden biri de polikistik over sendromudur (PKOS) (1). Hormonlarda bozulma dışında uzun dönemde rahim kanseri riskini de artıran polikistik over sendromunun tanısı, nedenleri ve tedavisi hakkında ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) Nedir?

Polikistik over sendromu (PKOS) yumurtlama olmamasına bağlı meydana gelen bir hormonal bozukluktur (2).

Normalde her ay kadınlarda 1 dominant folikül yani halk arasında yumurta büyür ve belirli bir boyuta gelip olgunlaştığında çatlar. Biz buna yumurtlama veya ovulasyon diyoruz.

Çatlayan bu yumurta sperm ile karşılaşırsa gebelik oluşur. Eğer çatlayan yumurta sperm ile karşılaşmazsa 14 gün sonra kendi kendini yok eder ve buna bağlı kadın adet görür.

Her ay bu döngü bu şekilde devam eder. Ancak polikistik over sendromlu yani PKOS veya PCOS’lu hastalarda bu dominant folikül ya hiç gelişmez ya da gelişir ama belli bir boyuta geldiğinde çatlamadan küçülmeye başlar.

Burada esas sorun çatlamayan bu yumurtanın androjen yani erkeklik hormonu üretmeye başlamasıdır. Üretilen bu androjenler kadında adet düzensizliği, adet gecikmesi, tüylenme ve sivilcelenmeye yol açar.

Ayrıca yumurtlama da olmadığı için polikistik over sendromlu hastalarda infertilite (kısırlık) yani gebe kalamama veya gebe kalmada zorlanma görülebilir.

Polikistik Over Sendromu Neden Olur?

Polikistik over sendromu bayanların %5’inde görülür (3). Oluşumunda genetik etmenlerin önemli bir rolü vardır. Polikistik over sendromu olan kadınların annelerinde %24, kız kardeşlerinde %32 oranında PKOS görülür (4-6).

Polikistik over sendromu neden olur sorusunun cevabı sadece genetik nedenler değildir. Genetik yatkınlık çevresel koşullar ile birleşince PCOS ortaya çıkmaktadır.

Çevresel faktörlerin başında da stres, obezite ve ilaçlar gelmektedir. Bu tablo içerisinde insülin direnci merkezde rol oynuyor gibi görünmekte ve obeziteden bağımsız olarak PKOS’lu hastaların %50-70’inde bulunmaktadır.

Polikistik Over Sendromu Olduğumu Nasıl Anlarım?

Polikistik over belirtileri varsa PKOS olduğunuzdan şüphelenebilirsiniz ama emin olamazsınız. Çünkü polikistik belirtilerine yol açan bir çok hastalık vardır. Polikistik over olduğunuzu ancak muayene ve kan testleri sonucuna göre anlayabilirsiniz. Bunun için de kadın doğum doktoruna muayene olmanız gerekir.

Polikistik Over Sendromu (PKOS) Belirtileri Nelerdir?

Polikistik over sendromu belirtilerinin en başında adet düzensizliği gelir. PKOS belirtilerinin esas nedeni daha önce söylediğim gibi yumurtlama problemidir. Tüm polikistik over belirtileri buna bağlı ortaya çıkar.

Adet düzensizliği daha çok adet gecikmesi şeklinde olur. Bunun dışında ara kanama, yoğun kanama şeklinde de görülebilir.

Adet düzensizliği dışında kilo alma, tüylenme, sivilcelenme ve infertilite (kısırlık) de polikistik over sendromu belirtilerindendir. Bu belirtilerin hepsi yumurtlamamaya ve androjen yüksekliğine bağlı olarak meydana gelir.

Polikistik overli hastalarda adet gecikmesi ortalama 15-20 gün sürer. Bazı hastalar 2 ayda bir adet görürken, bazı hastalar yılda sadece 1-2 defa adet görebilir.

PKOS Tanısı Nasıl Konur?

PKOS tanısı Rotterdam kriterlerine göre konur. Buna göre aşağıdaki kriterlerden 2 tanesi varsa hastaya PCOS tanısı konur.

  1. Ultrasonda polikistik görünüm
  2. Hormon testlerinde bozulma
  3. PKOS belirtilerinin olması

PKOS ultrason görüntüsü tipiktir. Yumurtalıkların boyutu artmıştır ve yumurtalıkların kenarında inci tanesi gibi küçük küçük çok sayıda folikül görülür. Bu görüntüye gerdanlık görünümü de denir.

Kadınların %25’inde PKOS olmasa bile ultrasonda yumurtalıklar PCOS görünebilir. Sadece bu görüntüye göre bir kadına PKOS tanısı konamaz. Ayrıca uzun süredir doğum kontrol hapı kullananlarda da ultrasonda PKOS görüntüsü olabilir, bu normaldir.

PKOS lu bir kadının hormon değerlerinde de değişiklikler olur. Adetin 2 veya 3. günü kanda bakılan hormon tahlilinde LH/FSH oranı >2 dir. AMH test sonucu da >3.5 ng/dl olarak gelir.

PKOS için 3. tanı kriteri de yukarıda saydığım PKOS belirtilerinin olmasıdır. Bu 3 kriterden en az 2 tanesinin olması PKOS tanısı koydurur. Tek başına 1 kriter olması tanı koydurmaz. Örneğin hastanın PKOS belirtileri var ama ultrasonda polikistik görünüm yok ve kan testleri normalse bu hastaya PKOS tanısı konmaz.

Polikistik Over Sendromu Tedavisi Nedir?

Polikistik over tedavisi için 3 seçenek vardır.

  1. Hayat tarzında değişiklik
    • Kilo verme
    • Spor
  2. İlaç tedavisi
    • Adet düzenleyici ilaçlar
    • Metformin
    • Yumurta geliştirici ilaçlar
  3. PKOS ameliyatı
  4. Bitkisel tedaviler

PKOS Tedavisi ve Kilo Kontrolü

Polikistik Over ve kilo arasında ciddi bir korelasyon vardır. Zayıf PKOS lu hastalar olsa da çoğunlukla PKOS  lu hastalar kiloludur. Kilo vermenin PKOS tedavisinde çok büyük önemi vardır. Verilen 1-2 kilo bile yumurtlamayı düzenleyip, polikistik over sendromunu tedavi edecektir. Yani kilo verince polikistik over kendiliğinden geçebilir.

PCOS lu hastaların vücut kitle endeksi 25’in altında olması gerekir. Yani sadece kilo değil, kiloyla boyun oranına (BMI) bakılır. Vücut kitle indeksi (BMI) kilonun, boyun karesine bölünmesi ile hesaplanır. VKİ 19-25 arası normaldir.

Düzenli egzersiz de PKOS tedavisinde çok önemlidir. Düzenli spor ile hem kilo verilir hem de PKOS un altta yatan nedeni olan insülin direnci ortadan kaldırılır. Bu nedenle diyet ve egzersiz PKOS tedavisinin 1. basamağıdır (7).

PKOS Tedavisi ve İlaçlar

2.basamak polikistik over sendromu tedavisi, hastanın çocuk isteyip istemediğine göre değişir. Eğer PCOS’lu hastanın çocuk isteği varsa infertilite (kısırlık) tedavisine başlanır.

Ama bekarsa veya evli olsa bile henüz çocuk istemiyorsa polikistik over tedavisinde adet düzenleyici ilaçlar verilir. Adet düzenleyici ilaçlar dendiğinde 2 çeşit ilaç grubu akla gelir.

  • Doğum kontrol hapları
  • Progesteron içeren adet söktürücü ilaçlar.

Polikistik over sendromu tedavisinin esas ilacı doğum kontrol haplarıdır (7). Doğum kontrol hapları polikistik over sendromu olanlarda hem düzenli adet görmeyi sağlar hem de içerdiği progesteron nedeniyle tüylenme ve sivilcelenme problemini tedavi eder.

Eğer hasta bazı nedenler dolayısıyla doğum kontrol hapı kullanamıyorsa o zaman sadece progesteron içeren ilaçlar kullanabilir. Polikistik over tedavisi en az 6 ay süren bir tedavidir.

Polikistik over sendromunun nedenleri arasında %50-70 insülin direnci yer aldığı için insülin direncini düşüren metformin gibi ilaçlar da polikistik over sendromu tedavisinde kullanılmaktadır (8).

Metforminin mide barsak sistemine olan yan etkileri nedeniyle metformin kullanan PKOS’lu hastada iştah azalır ve buna bağlı ciddi kilo verebilir. Sadece metformin ile 10-15 kilo veren hastalar vardır. Kilo vermeye bağlı da polikistik over sendromu belirtilerinde düzelme görülür.

Bu nedenle ben PCOS’lu hastalarımda adet düzenleyici ilacın yanında metformin tedavisini de vermeyi tercih ediyorum. Ama mutlaka metformini doktorunuza danışarak kullanmanız gerekir.

Polikistik over sendromu tedavisinde kullanılan doğum kontrol hapları içerdiği progesteron nedeniyle tüylenmeyi azaltır. Ama doğum kontrol hapı yeni çıkacak tüylerin zayıf çıkmasını sağlar. Önceden çıkmış olan tüyler için epilasyon yapılması gerekir.

PKOS ve Ameliyat

Polikistik over ameliyatı (ovaryan drilling) eskiden daha çok uygulanırdır. Ancak invazif bir yöntem olduğu için artık günümüzde daha çok ilaç tedavisi tercih edilmektedir. Polikistik over ameliyatı, ilaç tedavisine yanıt vermeyen zor hastalarda tercih edilebilir.

Polikistik Over Sendromu Bitkisel Tedavi, Doğal Çözümler

Polikistik over sendromu bitkisel tedavi yöntemlerini yaşam tarzı değişiklikleriyle paralel bir şekilde uygulamak hastalığın prognozunu olumlu yönde etkileyecektir.

Yaşam tarzı değişiklikleri, sağlıklı ve dengeli beslenme ile birlikte günlük spor ve egzersizleri kapsayan bir takım uygulamaları kapsamaktadır.

Polikistik over sendromu bitkisel tedavisi için en çok önerilen doğal çözüm soğan kürüdür. Soğan kürü dışında keten tohumu, saw palmetto, hayıt bitkisi, çuha çiçeği yağı, siyah yılan kökü, tarçın da polikistik over tedavisinde önerilen bitkisel doğal tedavilerdir.

Polikistik over sendromu sadece bitkisel çözüm ile tedavi edilebilir mi sorusunun cevabı bana göre “Hayır” dır. Polikistik over bitkisel tedavisi ile ilgili yapılmış kontrollü randomize çalışmalar yoktur. PKOS bitkisel çözümü ile ilgili elimizde bilimsel kanıtlar henüz yoktur.

Ben hastalarıma “bitkisel tedavileri  kesinlikle kullanamazsın” demiyorum, bilimsel olarak kanıtlanmış polikistik over tedavilerine yardımcı olarak eğer çok istiyorlarsa bu bitkisel tedavileri de kullanabileceklerini söylüyorum.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

PKOS belirtileri yaşıyorsanız yani adet gecikmeleri, kilo alma, akne ve tüylenme şikayetleriniz varsa vakit kaybetmeden doktora başvurmanız gerekir. Çünkü PKOS un kısa ve uzun dönem bir çok zararı vardır. Ama PKOS tedavi edilirse bu zararlı etkiler ortadan kaldırılmış olur.

Polikistik Over Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Polikistik over sendromu tedavi edilmezse yakın ve uzak dönem bazı problemlere yol açar. Yakın dönemde hamile kalamama, kilo alma, kilo verememe, tüylenme, sivilcelenme ve adet düzensizliğine neden olur. Uzun dönemde ise rahim kanseri riskinde artışa neden olur

Polikistik Over Kendiliğinden Geçer mi?

Polikistik over sendromu ilaç tedavisi, diyet ve egzersiz ile geçer. Ancak eğer hasta tekrar kilo almaya başlarsa veya hayatındaki stres faktörü artarsa PKOS tekrar ortaya çıkmaya başlar.

Çünkü PKOS’LU hastalardaki esas sorun zaten altta yatan genetik yatkınlıktır. Polikistik over sendromu olan hastaların  kilolarına, beslenmelerine ve yaşam şekillerine ömür boyu dikkat etmeleri gerekir.

Polikistik Over Sendromu Hamile Kalabilir mi?

Polikistik over sendromu hamile kalabilir. Ancak hamile kalması biraz gecikebilir, gebe kalmada zorlanma olabilir.

Yukarıda da belirttiğim gibi polikistik over sendromu olanlarda her ay yumurtlama olmaz, yumurtlama olmayınca hamile de kalınmaz.

Tabi ki burada önemli olan PKOS’un derecesidir. Hafif polikistik over sendromu olanlar daha kolay hamile kalabilir.

Normalde 1 yıl korunmamaya rağmen hamile kalınmazsa biz kısırlık tedavisine başlıyoruz. Ama polikistik over sendromu olanlarda bu bekleme süresi 6 aydır. 6 ay korunmamaya rağmen hamile kalınmazsa yumurtlama tedavisine başlanır.

İnfertilite yani kısırlık tedavisinde en yüz güldürücü sonuçlar aldığımız grup polikistik over sendromu olanlardır. PKOS’lu infertil hastalarda en azından sorunun nerden kaynaklandığını biliyoruz ve elimizde bu sorunu çözecek ilaç tedavi imkanları bulunmaktadır.

Unutmamak gerekir ki, PKOS olup kendiliğinden hamile kalanlar var. Ama çoğunlukla PCOS lu kadınlarda gebe kalmak biraz zorlaşır ama bu tedavisiz kesinlikle hamile kalınamayacağı anlamına gelmez.

Ankara’nın Çankaya İlçesi Çukurambar semtindeki klinikte Polikistik Over Sendromu (PKOS, PCOS) tedavisi  Kadın Doğum Uzmanı Jinekolog Doktor Prof. Dr. Deniz Ulaş tarafından yapılmaktadır. Jinekolog muayene fiyatları ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Referanslar

  1. Adams J, Polson DW, Franks S. Prevalence of polycystic ovaries in women with anovulation and idiopathic hirsituism. Br Med J (Clin Res Ed) 1986;293:355–359.
  2. Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome (PCOS). Hum Reprod. 2004;19:41–47. [PubMed] [Google Scholar]
  3. Norman RJ, Dewailly D, Legro RS, Hickey TE. Polycystic ovary syndrome. Lancet. 2007;370:685–697. [PubMed] [Google Scholar]
  4. Franks S, Gharani M, Waterworth D, Batty S, White D, Williamson R, McCarthy M. The genetic basis of polycystic ovary syndrome. Hum Reprod. 1997;12:2641–2648. [PubMed] [Google Scholar]
  5. Franks S, McCarthy M. Genetics of ovarian disorders: polycystic ovary syndrome. Rev Endocr Metab Disord. 2004;5:69–76.
  6. Vink JM, Sadrzadeh S, Lambalk CB, Boomsma DI. Heritability of polycystic ovary syndrome in a Dutch twin-family study. J Clin Endocrinol Metab. 2006;91:2100–2104.
  7. Amsterdam ESHRE/ASRM-Sponsored 3rd PCOS Consensus Workshop Consensus on women’s health aspects of polycystic ovary syndrome (PCOS). Hum Reprod. 2012;27:14–24.[PubMed] []
  8. Velazquez EM, Mendoza S, Hamer T, Sosa F, Glueck CJ. Metformin therapy in polycystic ovary syndrome reduces hyperinsulinemia, insulin resistance, hyperandrogenemia, and systolic blood pressure, while facilitating normal menses and pregnancy. 1994;43:647–654.

25 YORUMLAR

  1. Merhaba 22 yaşındayım ve yaklaşık 6-7 senedir bu hastalıklayım. Başlarda adet düzenim normaldi ama sonra her şey değişti. Bayağı zamandan beri doğum kontrol hapı kullanıyorum. 3 farklı doğum kontrol hapı kullandım. Ve bacaklarımda varisleirm oluştu biraz araştırma yaptım ve bu ilaçların varis yapabileceğini okudum. Doktorumla konuştum ve bir kaç ay ilaçları bırakıp gidişata bakmamı istedi. Şuan öyle yapıyorum. Ve yaklaşık 4 aydır ilaç kullanmıyorum ilk adetim 1,5 ay sonra oldu ve sonrasında düzenli olarak adet oldum bir kaç gün aksayarak. Biraz araştırma sonrası Biberiye çayının adet söktürücü etkisi olduğunu okudum ve çayı içtikten 2 hafta sonra ilk ilaçsız adetimi oldum yani yaklaşık1,5 ay sonra. Benim asıl sormak istediğim şey şu. Ben ilacı bıraktıktan yaklaşık 3-4 ay sonra yani şimdi yeni yeni saçlarım dökülmeye ve kopmaya başladı. Ama çok fazla biçimde acaba hastalığım tekrar başlamış olabilir mi ya da ben aslında hiç iyileşmemiş olabilir miyim ? Umarım mesajımı görüp cevap verirsiniz.

  2. Dr.Hanim merhaba bende yillardir adet olamama problemi yasiyorum yillarca ilac tedavisi ile adet gordum..hormon tahlillerim iyi genelde ama e2 1 cikmisti donemde.yumurta tembelligi icinde ilac kullandim ama yumurtamin gelismedigini de gordum .ekstra incir kuru kullandim ve hamile kaldim..7 yasinda oglum var..37 yasindayim ve hala ayni durumdayim..aslinda duzenli hastayim doktorum bana yazz isiml ilac veriyor 3 aylik olarak ama ben pandemiden dolayi biraz kontrolleri erteledim ve sıkıldim artik bu durumdan..bana polikistik over dedi..kilo sivilce tuylenme vesaire yok..sadece adet gormuyorum..ne yapmaliyim bilmiyorum..

  3. Merhaba, 23 yaşındayım ve düzenli bir şekilde adet görüyorum fakat 1-2 yıldır sivilce problemleriyle uğraşıyorum. Bu sebeple hormon testi yaptırmam istendi FSH değerim 4.58 LH değerim 8.68 ve prolaktin 41 çıktı bu yüzden pcos olduğumu öğrendim. Doktorum düzenli adet görmemi zayıf olmama bağlıyor. Bana Dostinex ve dienille hapını verdi. Doğum kontrol hapını 4-5 ay kullanıp duruma bakıcağımızı söyledi. Ama ben çok tedirginim bazı yerlerde doğum kontrol hapını bıraktıktan sonra adet düzensizliği yaşanabileceği, kıllanma, saç dökülmesi yaşanabileceği yazıyor şuan bu sorunlar bende yok ama bıraktıktan sonra olur mu? Ve bana bunun tedavisinin olmadığını söyledi iki doktorum da. Yani bu hormon değerlerim ilaç kullanmadığım durumlarda hiç mi düzelmeyecek ?Cevaplarsanız çok mutlu olurum .

    • Merhaba polikistik tedavisinde doğum kontrol ilaçları kullanılır durumu göre karar verilir n3 kadar süre kullanılacağı herhangi bir zararı olmaz.

  4. Merhaba ben de pcos hastasıyım bende hirşutizm var ve hormonlarda testesteron hormonu çok fazla çıktı ama karantinadayım daha doktora gitmedim ne yapabilirim bu benim hamile kalmam için engel mi acaba 😞 22 yaşındayım evlilik de düşünüyorum ama okuduktan sonra vazgeçiyorum 😞 bu hormonu nasıl düşürebilirim adet düzensizliğim yok benim

  5. kontrol hapı tüylerimi azaltmadı tam tersine arttı ve ter kokumu bile değiştirdi. hala düzelmiyor. ayrıca depresif yan etkileri çok şiddetli olduğu için bırakmak zorunda kaldım. ben nedense bu tedavi biçiminin doğru olduğunu hissetmiyorum.

  6. Merhaba uzun zaman önce pcos teşhısı konuldu ilaç ile tedavı gördüm düzene gırmişti yalnız su an tekrar her ıkı yumurtalıkta da pcos teşhisi verıldı. Adet düzensizliğim vardı ve 28 yaşındayım. Su an doktorum ilaç degıl gynopol adında takvıye edıcı bı vıtamın verdı. Bunu kullanmamın hastalığıma faydası ne olacak. Kullanıp kullanmamak arasında çok celışkı de kaldım.

  7. Merhaba. Ben üç dört yıl önce pkos tedavisi görmüş atlatmıştım. Şuan yaklaşık beş aydır doğum kontrol hapı kullanıyorum ve adetim beş gün kadar gecikti normalde hep 28. Gün olurdum. Olmayınca bende soğan kürü kekik çayı maydanoz çayı gibi şeyler denedim son çare de tarlusal aldım ama hala adetim olmadı

  8. 21 yaşındayım pcos dan kaynaklı adet düzensizliği, akne ve tüylenme var. doğum kontrol hapı kullanıyordum ilerleme görünce ara verdim. ultrasonda miyomlar gözükmedi ama adet düzensizliğim tekrar başladı. doktorum tekrar doğum kontrol hapı kullanabileceğimi söyledi. adetim başlamadan ilacı kullanmaya başlayabilir miyim ?

  9. Merhaba. 25 yaşında 9.5 aylık evliyim pkosum var. Evliliğimin ilk 6 ayı oks olarak diane kullandim ve son adetimi 16 şubatta son ay kullandığım oks sonrası oldum o zamandan sonra 3.5 aydır adetim olmadı. Bir kac gun once verdigim betahcg negatif, doktorum kan sonucuna göre adet söktürücü onerecekti ancak randevu alıp gidemiyorum. Kendim alip tarlusal kullanmamin bir sakincasi olur mu?

  10. Merhaba 21 yaşındayım.4 yıldan beri polikistik over hastalığım var. Sorunum olduğunu biliyordum,fakat bir cok doktora gitmeme rağmen tanı koymadılar; ergenlikten deyip yolladılar. 2 yıl önce doktor tanı koyabildi. Test sonucunda testesteronum fazla cıktı. Asıl şikayetim aşırı kıllanma ve 7 yıldır (sivilce ilacı kullanmama rağmen)geçmeyen sivilcelerim. Doktor doğum kontrol hapı verdi. 7 ay kullandım fakat sivilcelerimde bir değişiklik olmadı. Hatta düzenli olan adet döngüm ilaçtan dolayı bozuldu. 7 ay boyunca hep geç ve değişen sürelerde adet oldum. Doğum kontrol ilacı dişında bir tedavi var mıdır? Artık kurtulmak istiyorum.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.